De Dappere Dokter, moedig omgaan met morele stress.
Dapperheid. Moedig zijn. Lef hebben. We zien het terug in de stukken en podcasts die gaan over zorgverleners die hun handelen veranderen. Dat kan gepaard gaan met morele stress. We interviewden auteur Marga Gooren over haar nieuwste boek.
Marga Gooren werkte tien jaar als huisarts in Nederland en China. Als coach en trainer begeleidt ze sinds vijftien jaar artsen, die onder hoge fysieke, emotionele en morele druk staan, naar meer zelfzorg, zingeving en werkplezier. Ze is gefascineerd door het snijvlak van wetenschap en praktijk en vertaalt graag evidence-based methodes naar direct toepasbare tools voor artsen op de werkvloer.
Waar gaat jouw boek over?
Het boek gaat over
- wat morele stress eigenlijk is: je weet wat goede zorg is, wat het goede is om te doen, maar je wordt daarin belemmerd door factoren buiten je controle
- wat de oorzaken zijn: zowel op macro-als op microniveau
- en hoe je daar als arts op een zo gezond mogelijke manier mee om kunt gaan: intern (in jezelf) door dat wat buiten je controle is te accepteren, en extern door in actie te komen en weer zo goed mogelijk te leven naar je waarden.
“Ik hoop met mijn boek artsen – maar eigenlijk iedereen die op de één of andere manier met de gezondheidszorg te maken heeft – inzicht te geven in het fenomeen morele stress. Te laten zien en voelen wat morele stress betekent. Maar vooral ook om hoop en handvatten te bieden om op een stevige, zinvolle en ontspannen manier hiermee om te kunnen gaan.”
Wat maakte dat je dit boek schreef?
In mijn coachpraktijk zag ik steeds meer artsen worstelen met hoge werkdruk en verlies aan zingeving. Ik begon steeds meer te twijfelen aan mijn integriteit als coach: is het wel oké om artsen te begeleiden in een gezondheidszorgsysteem onder druk, houd ik daarmee het systeem ook niet in stand? In die periode kwam ik een artikel over moral injury tegen. Het was voor mij een eye-opener: dit herkende ik bij veel van de artsen die ik coach en train. Velen waren geraakt als ik uitlegde wat morele stress was. Ze voelden herkenning en erkenning. Ze waren niet gek! Dit alles vormde de aanleiding om me te gaan verdiepen in het onderwerp morele stress.
Waarom alleen dappere dokters?
Dat heeft ten eerste een heel praktische reden: ik ben zelf een dokter en ik ken deze groep het beste van alle zorgverleners. Ten tweede: hoewel morele stress door alle soorten zorgverleners wordt ervaren (net zoals docenten, juristen, ambtenaren en eigenlijk alle burgers), hebben artsen vaker eindverantwoordelijkheid voor het hele zorgproces. Zo staan ze soms voor de tuchtrechter voor het handelen dat onder hun supervisie door anderen plaatsvond, bevinden artsen zich vaker in een ‘hogere’ hiërarchische positie (en wordt er meer van hen verwacht en naar hen gekeken, terwijl ze vaak ook geen/weinig invloed of zeggenschap hebben) en verwachten ze zelf meer professionele autonomie te hebben dan de realiteit biedt. Dit alles wringt ‘extra’.
Hoe kijk jij naar goede zorg?
Goede zorg is voor mij vooral gebaseerd op oprechte aandacht en zorg voor een ander, rechtvaardigheid en menselijkheid. Maar ook rekening houdend met de beschikbare middelen en mogelijkheden. Er zal altijd een spanningsgebied zijn tussen kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid. Hoe kun je die als zorgprofessional zoveel mogelijk in het voordeel van goede zorg voor de patiënt laten uitpakken. Daar hoop ik met dit boek ook aan bij te dragen.
Waar kunnen we het boek bestellen?
https://www.boom.nl/medisch/100-19991_De-dappere-dokter
Wil je nog iets kwijt?
Veel artsen en andere zorgprofessionals voelen zich soms machteloos in het huidige systeem. Jan Rotmans noemt dit ‘de illusie van machteloosheid’. Je kunt meer doen dan je denkt! Als je helder hebt waar jij voor staat en waar jij voor gaat, dan is het mogelijk om actie te ondernemen. Ook al zijn het misschien kleine stapjes, al die stapjes doen er toe.
